Stopień szczelności IP w oświetleniu LED: IP20, IP44, IP65, IP67, IP68
Oznaczenie IP pojawia się na każdej taśmie, zasilaczu i oprawie. Mówi, przed czym chroni obudowa: przed dotykiem, pyłem i wodą. Dobranie zbyt niskiego stopnia kończy się korozją i awarią, a zbyt wysokiego niepotrzebnie utrudnia montaż i chłodzenie. Wyjaśniamy, co oznaczają cyfry i gdzie stosować poszczególne wersje.
Oznaczenie IP pojawia się na każdej taśmie, zasilaczu i oprawie. Mówi, przed czym chroni obudowa: przed dotykiem, pyłem i wodą. Dobranie zbyt niskiego stopnia kończy się korozją i awarią, a zbyt wysokiego niepotrzebnie utrudnia montaż i chłodzenie. Wyjaśniamy, co oznaczają cyfry i gdzie stosować poszczególne wersje.
Co oznacza kod IP
Kod IP (International Protection) jest zdefiniowany w normie PN-EN 60529, czyli polskim wydaniu normy IEC 60529. Składa się z dwóch cyfr:
- pierwsza cyfra (0-6): ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych i przed ciałami stałymi, w tym pyłem,
- druga cyfra (0-9): ochrona przed wnikaniem wody.
Jeśli któraś cyfra nie jest określona, zastępuje się ją literą X, na przykład IPX4 oznacza ochronę przed bryzgami wody bez deklaracji odporności na pył.
Pierwsza cyfra w skrócie
- 2 (Ochrona: przed ciałami stałymi o średnicy od 12,5 mm, na przykład palcem)
- 4 (Ochrona: przed ciałami stałymi od 1 mm, na przykład drutem)
- 5 (Ochrona: pyłoochronność: pył może wniknąć, ale nie w ilości zakłócającej działanie)
- 6 (Ochrona: pyłoszczelność)
Druga cyfra w skrócie
- 0 (Ochrona przed wodą: brak ochrony)
- 4 (Ochrona przed wodą: bryzgi wody z dowolnego kierunku)
- 5 (Ochrona przed wodą: strumień wody z dowolnego kierunku)
- 6 (Ochrona przed wodą: silny strumień wody)
- 7 (Ochrona przed wodą: krótkotrwałe zanurzenie, do 1 m)
- 8 (Ochrona przed wodą: ciągłe zanurzenie, w warunkach określonych przez producenta, ostrzejszych niż dla 7)
Wyższa druga cyfra nie zawsze obejmuje niższe. Urządzenie przebadane na zanurzenie (7 lub 8) nie musi być odporne na strumień wody (5 lub 6), chyba że ma podwójne oznaczenie, na przykład IP66/IP67.
Najczęstsze stopnie IP w taśmach LED
IP20: taśma bez osłony
Taśma ma odsłonięte diody i ścieżki. Przeznaczona do suchych wnętrz: salon, sypialnia, korytarz, zabudowa meblowa, podświetlenie sufitu. Najlepiej oddaje ciepło i najłatwiej ją ciąć i łączyć. W profilu aluminiowym z kloszem zyskuje dodatkową osłonę mechaniczną, ale nie staje się wodoszczelna.
IP44: ochrona przed bryzgami
W taśmach LED to oznaczenie spotyka się rzadziej. Częściej dotyczy zasilaczy i opraw do pomieszczeń gospodarczych lub łazienek poza strefami bezpośredniego kontaktu z wodą.
IP65: taśma pokryta silikonem lub żywicą
Diody pokryte są warstwą silikonu lub żywicy od strony świecącej. Chroni to przed strumieniem wody i pyłem z góry, ale spód taśmy i miejsca cięcia wymagają uszczelnienia. Zastosowanie: kuchnia nad blatem, łazienka poza strefami prysznica, zadaszone tarasy.
IP67: taśma w rękawie silikonowym
Taśma umieszczona w szczelnej koszulce silikonowej, odporna na krótkotrwałe zanurzenie. Zastosowanie: oświetlenie zewnętrzne, schody zewnętrzne, elewacje, miejsca narażone na deszcz.
IP68: taśma do ciągłego zanurzenia
Taśma całkowicie zalana lub w rękawie wypełnionym masą. Warunki zanurzenia (głębokość, czas) określa producent, więc sprawdź je w karcie produktu. Zastosowanie: fontanny, oczka wodne, niecki.
Wady wysokiego stopnia IP
- Gorsze chłodzenie: silikon i żywica utrudniają oddawanie ciepła, a to skraca żywotność diod.
- Utrudnione cięcie i łączenie: po przecięciu taśmę trzeba ponownie uszczelnić zaślepkami i masą, inaczej traci deklarowaną szczelność.
- Zmiana barwy: osłona może nieco zmienić odcień światła, a niektóre materiały z czasem żółkną pod wpływem UV i temperatury.
Dlatego do suchych wnętrz nie warto wybierać IP65 czy IP67 "na wszelki wypadek".
Gdzie jaki stopień IP
Kuchnia
Nad blatem wystarczy taśma IP20 w profilu z kloszem, który chroni przed zabrudzeniem i ułatwia czyszczenie. Jeśli w pobliżu jest zlew lub płyta, na której intensywnie się gotuje, rozważ IP65. Zasilacz umieść w suchej szafce, z dala od zmywarki, piekarnika i płyty.
Łazienka i strefy według PN-HD 60364-7-701
Wymagania dla instalacji w łazienkach określa norma PN-HD 60364-7-701. Dzieli ona przestrzeń wokół wanny i prysznica na strefy:
- strefa 0: wnętrze wanny lub brodzika. Dopuszczalne jest tylko bardzo niskie napięcie bezpieczne (SELV) ze źródłem umieszczonym poza strefą, a urządzenia muszą mieć co najmniej IPX7.
- strefa 1: przestrzeń nad wanną lub brodzikiem. Wymagany stopień ochrony to co najmniej IPX4, a tam, gdzie urządzenie może być polewane strumieniem wody (na przykład przy myciu), wyższy.
- strefa 2: pas wokół strefy 1. Wymagany stopień ochrony co najmniej IPX4.
Poza strefami można stosować oświetlenie o stopniu odpowiednim do warunków, w praktyce często IP44. Zasilacz zawsze montuje się poza strefami 0 i 1, w miejscu suchym i dostępnym. Obwody w łazience muszą być chronione wyłącznikiem różnicowoprądowym o prądzie zadziałania nie większym niż 30 mA.
Dokładne wymiary stref i wymagania dla konkretnej instalacji powinien zweryfikować elektryk z uprawnieniami. Podłączenie do instalacji 230 V w łazience to zadanie dla wykwalifikowanej osoby.
Na zewnątrz
Taśmy montowane na zewnątrz wybieraj w wersji IP67, a zasilacze w wersji IP67 lub montuj je w szczelnej puszce lub rozdzielnicy. Pamiętaj o szczelnych złączach, dławnicach i ochronie przed promieniowaniem UV. Taśma IP65 na zewnątrz nadaje się tylko pod zadaszeniem, gdzie nie zalega woda.
Garaż, piwnica, pomieszczenia gospodarcze
Gdy występuje kurz i okresowa wilgoć, sprawdzają się taśmy IP65 i oprawy co najmniej IP44.
Stopień IP zasilacza
Zasilacz dobiera się według tych samych zasad, ale z uwzględnieniem ciepła. Zasilacz IP20 w suchej szafce zwykle pracuje chłodniej niż hermetyczny IP67. Więcej o doborze w poradniku jak dobrać zasilacz do taśmy LED.
Co kupić
- Taśmy LED: IP20, IP65, IP67, IP68
- Zasilacze LED: wersje do wnętrz i hermetyczne
- Profile aluminiowe: z kloszem i zaślepkami, opis w poradniku profil aluminiowy do LED
- Sterowniki LED: montaż w suchym miejscu lub szczelnej obudowie
Taśmy i zasilacze o różnym stopniu IP
FAQ
Co oznacza IP65 w taśmie LED?
Pierwsza cyfra 6 oznacza pyłoszczelność, druga cyfra 5 ochronę przed strumieniem wody z dowolnego kierunku. W taśmach oznacza to zwykle warstwę silikonu lub żywicy na diodach.
Jaki stopień IP do łazienki?
Zależy od strefy: w strefie 0 co najmniej IPX7 i tylko bardzo niskie napięcie bezpieczne, w strefach 1 i 2 co najmniej IPX4. Instalację powinien sprawdzić elektryk z uprawnieniami.
Czy taśma IP65 nadaje się na zewnątrz?
Tylko pod zadaszeniem. Na otwartej przestrzeni, gdzie pada deszcz i może zalegać woda, wybierz taśmę IP67.
Czy po przecięciu taśma IP67 zachowuje szczelność?
Nie, dopóki nie uszczelnisz miejsca cięcia zaślepkami i masą silikonową zgodnie z zaleceniami producenta.
Czym różni się IP67 od IP68?
IP67 oznacza ochronę przed krótkotrwałym zanurzeniem do 1 m. IP68 dotyczy ciągłego zanurzenia w warunkach, które określa producent.