Rozdzielnica modułowa: ile modułów, natynkowa czy podtynkowa, stopień IP, hermetyczna do garażu
Rozdzielnica modułowa to obudowa z szyną TH35 (szyną DIN), w której montuje się aparaturę zabezpieczającą: wyłączniki nadprądowe, różnicowoprądowe, rozłącznik główny, ogranicznik przepięć, a także przekaźniki, zegary czy zasilacze. Dobór obudowy wydaje się prosty, ale zbyt mała rozdzielnica szybko się zapełnia, a źle dobrany stopień IP kończy się korozją zacisków. Pokazujemy, jak policzyć moduły i wybrać rodzaj obudowy.
Rozdzielnica modułowa to obudowa z szyną TH35 (szyną DIN), w której montuje się aparaturę zabezpieczającą: wyłączniki nadprądowe, różnicowoprądowe, rozłącznik główny, ogranicznik przepięć, a także przekaźniki, zegary czy zasilacze. Dobór obudowy wydaje się prosty, ale zbyt mała rozdzielnica szybko się zapełnia, a źle dobrany stopień IP kończy się korozją zacisków. Pokazujemy, jak policzyć moduły i wybrać rodzaj obudowy.
Ważne: montaż rozdzielnicy, dobór zabezpieczeń i podłączenie do instalacji wykonuje wyłącznie elektryk z odpowiednimi kwalifikacjami (uprawnienia SEP), a instalację po zmianach należy sprawdzić pomiarami. Ten poradnik pomaga wybrać obudowę i rozmawiać z elektrykiem, nie zastępuje projektu instalacji.
Co to jest moduł
Moduł to jednostka szerokości aparatu montowanego na szynie, wynosząca około 17,5-18 mm. Przykładowe szerokości:
- wyłącznik nadprądowy 1-biegunowy (Typowa szerokość: 1 moduł)
- wyłącznik nadprądowy 3-biegunowy (Typowa szerokość: 3 moduły)
- wyłącznik różnicowoprądowy 2-biegunowy (Typowa szerokość: 2 moduły)
- wyłącznik różnicowoprądowy 4-biegunowy (Typowa szerokość: 4 moduły)
- ogranicznik przepięć dla sieci trójfazowej (Typowa szerokość: 3-4 moduły)
- rozłącznik izolacyjny 3-biegunowy (Typowa szerokość: 3 moduły)
- zasilacz na szynę DIN, przekaźnik, zegar (Typowa szerokość: 1-4 moduły)
Dokładne szerokości podaje karta produktu każdego aparatu, bo mogą się różnić.
Krok 1: policz moduły i dodaj zapas
1. Wypisz wszystkie obwody: oświetlenie, gniazda w poszczególnych pomieszczeniach, kuchenka, płyta indukcyjna, pralka, zmywarka, piekarnik, pompa ciepła, garaż, ogród.
2. Dla każdego obwodu przypisz zabezpieczenie i policz jego szerokość.
3. Dodaj aparaty wspólne: rozłącznik główny, wyłączniki różnicowoprądowe, ogranicznik przepięć, lampki kontrolne fazy.
4. Dodaj zapas około 20-30% na przyszłe obwody, na przykład ładowarkę samochodu, fotowoltaikę czy automatykę.
Przykład: mieszkanie
- rozłącznik główny 3P: 3 moduły
- ogranicznik przepięć: 4 moduły
- dwa wyłączniki różnicowoprądowe 4P: 8 modułów
- 12 wyłączników nadprądowych 1P: 12 modułów
- wyłącznik 3P do płyty indukcyjnej: 3 moduły
- razem: 30 modułów, z zapasem 25% około 38 modułów
Wybór: rozdzielnica 3-rzędowa po 12 modułów (36) to za mało przy zapasie, więc lepiej 4 rzędy po 12 modułów (48) albo 3 rzędy po 18 modułów (54). Popularne wielkości to 12, 18, 24, 36, 48 i 54 moduły w układzie 1-4 rzędów.
Pamiętaj, że w rzędzie potrzebne jest też miejsce na listwy zaciskowe N i PE oraz przewody. Ciasna rozdzielnica utrudnia montaż i chłodzenie aparatów.
Krok 2: natynkowa czy podtynkowa
Rozdzielnica podtynkowa
Montowana we wnęce w ścianie, z frontem zlicowanym z tynkiem. Stosowana w mieszkaniach i domach, gdzie rozdzielnica ma być mało widoczna. Wymaga wykucia wnęki w ścianie murowanej albo wersji do ścian z płyt gipsowo-kartonowych. Planuje się ją na etapie budowy lub remontu.
Rozdzielnica natynkowa
Montowana na powierzchni ściany. Stosowana w garażach, piwnicach, warsztatach, budynkach gospodarczych oraz przy rozbudowie istniejącej instalacji, gdy kucie nie jest możliwe. Wprowadzenie przewodów odbywa się przez przepusty lub dławnice w obudowie.
Krok 3: stopień IP i odporność IK
- IP30-IP41: typowe rozdzielnice mieszkaniowe do suchych pomieszczeń.
- IP54: ochrona przed pyłem w stopniu niezakłócającym pracy i przed bryzgami wody. Pomieszczenia gospodarcze, pralnie, kotłownie.
- IP65 i wyżej: rozdzielnice hermetyczne, pyłoszczelne i odporne na strumień wody. Garaże, warsztaty, budynki inwentarskie, miejsca na zewnątrz pod zadaszeniem.
Stopień IP rozdzielnicy dotyczy zamkniętej obudowy z prawidłowo zamontowanymi dławnicami. Przewód wprowadzony przez wybity otwór bez dławnicy obniża szczelność do poziomu otworu. Szczegóły kodów w poradniku stopień szczelności IP LED.
Stopień IK według PN-EN 62262 opisuje odporność na uderzenia. W warsztacie i garażu warto wybrać obudowę o podwyższonej odporności, na przykład IK08 lub wyższej.
Rozdzielnica hermetyczna do garażu
W garażu i warsztacie rozdzielnica jest narażona na kurz, wilgoć z mokrego samochodu, wahania temperatury i uderzenia. Przy wyborze sprawdź:
- IP65 lub wyżej i komplet dławnic dopasowanych do średnicy przewodów,
- drzwiczki przezroczyste lub dymione, przez które widać stan aparatów bez otwierania,
- zamek lub plombowanie, jeśli w garażu przebywają dzieci lub osoby postronne,
- materiał obudowy: tworzywa samogaszące, na przykład poliwęglan lub ABS, odporne na UV, jeśli rozdzielnica jest wystawiona na słońce,
- II klasa ochronności: obudowa izolacyjna nie wymaga uziemienia samej obudowy,
- zapas modułów na obwody gniazd do elektronarzędzi, oświetlenia, bramy garażowej i ewentualnej ładowarki samochodu.
W garażach z dużą różnicą temperatur wewnątrz szczelnej obudowy może skraplać się para wodna. Pomaga montaż na ścianie wewnętrznej zamiast zewnętrznej i odpowietrzniki membranowe, jeśli producent je przewiduje.
Do oświetlenia takiego pomieszczenia dobiera się oprawy o podobnym stopniu szczelności, opisane w poradniku oświetlenie garażu i warsztatu.
Krok 4: wyposażenie obudowy
Sprawdź w karcie produktu, co zawiera zestaw:
- szyny TH35 i ich regulacja głębokości,
- listwy zaciskowe N i PE oraz ich liczba zacisków,
- maskownice z zaślepkami wolnych miejsc,
- miejsce na opis obwodów,
- przepusty, wybijane otwory i dławnice,
- dopuszczalna moc strat cieplnych, istotna przy dużej liczbie aparatów i zasilaczach.
Zasilacze LED w rozdzielnicy
W rozdzielnicy można zamontować zasilacze na szynę DIN do taśm LED i oświetlenia niskonapięciowego. Zasilacze oddają ciepło, dlatego przewiduje się dla nich wolne moduły obok i zapas mocy, opisany w poradniku jak dobrać zasilacz do taśmy LED.
Bezpieczeństwo
Prace w rozdzielnicy wykonuje się wyłącznie po odłączeniu napięcia i sprawdzeniu jego braku. Dobór przekroju przewodów, zabezpieczeń nadprądowych, wyłączników różnicowoprądowych i selektywności należy do elektryka z uprawnieniami SEP. Po wykonaniu lub zmianie instalacji wykonuje się pomiary ochronne i protokół. Samodzielny montaż przez osobę bez kwalifikacji grozi porażeniem i pożarem.
Co kupić
- Rozdzielnice: natynkowe i podtynkowe, od kilku do kilkudziesięciu modułów, hermetyczne IP65 do garażu i warsztatu
Rozdzielnice modułowe Hager Volta
FAQ
Ile modułów powinna mieć rozdzielnica w domu?
Policz szerokość wszystkich aparatów i dodaj 20-30% zapasu. Dla mieszkania wychodzi zwykle 36-48 modułów, dla domu jednorodzinnego często więcej, zwłaszcza przy pompie ciepła i fotowoltaice.
Jaka rozdzielnica do garażu?
Natynkowa rozdzielnica hermetyczna o stopniu co najmniej IP65, z dławnicami, odporna na uderzenia i z zapasem modułów na obwody gniazd i oświetlenia.
Czym różni się rozdzielnica natynkowa od podtynkowej?
Podtynkowa montowana jest we wnęce w ścianie, a jej front jest zlicowany z tynkiem. Natynkowa wisi na powierzchni ściany i stosuje się ją w pomieszczeniach technicznych oraz tam, gdzie nie można kuć.
Czy mogę sam zamontować rozdzielnicę?
Nie. Montaż, dobór zabezpieczeń i podłączenie do instalacji powinien wykonać elektryk z uprawnieniami SEP, a po zakończeniu prac należy wykonać pomiary instalacji.
Ile milimetrów ma jeden moduł w rozdzielnicy?
Około 17,5-18 mm szerokości na szynie TH35. Wyłącznik nadprądowy jednobiegunowy zajmuje zwykle jeden moduł.